| مقالات مدیر: آواي وحدت، درآمدي بر تقريب مذاهب اسلامي |
|
نگارش يافته توسط hashemi |
| دوشنبه، 31 مرداد ماه ، 1390 |
دانشجوي كارشناسي ارشد عرفان اسلامي«هفته وحدت، وحدت ميان امت اسلام است. حرف ما در هفته وحدت و به عنوان پيام وحدت اين است که مسلمانان بيايند با هم متحد بشوند و با يکديگر دشمني نکنند.»(1)
پيشينه تقريب مذاهب
طرح مسئله تقريب مذاهب در جهان اسلام، به معناي «نزديك شدن پيروان مذاهب اسلامي با هدف تعارف و شناخت يكديگر به منظور دستيابي به تئالف و اخوت ديني بر اساس اصول مسلم و مشتركات اسلامي»(2) در پي ناهمسازگريها و تفرقههاي موجود ميان جوامع مختلف اسلامي آغاز گرديد. تبعات ناشي از اين مسئله، در روابط قومي، اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي مسلمانان هويدا گرديد. به موازات پيدايش اين اختلافات، تلاش در جهت همبستگي و وحدت ميان مسلمانان از سوي دانشمندان و مصلحان جامعه اسلامي آغاز شد. در اثر اين تلاشها، تا قرن ششم هجري شاهد تلاقي گسترده انديشه ميان عالمان و حاملان حديث از مذاهب اسلامي هستيم. در اين دوران، وجود مناظرههاي علمي بسيار ميان انديشمندان و در اغلب موارد واقعگرايي و تلاش در جهت پيشبرد مطالعات علمي و پژوهشي بدون ابراز تعصب ناروا نسبت به يك مذهب خاص، نشان از نزديكي و همسازگرايي فرق گوناگون اسلامي دارد.
گرچه در دورههاي بعد، تلاش در راستاي وحدت مسلمانان دچار نشيب و فرازهاي فراواني گرديد، اما از اواسط قرن بيستم ميلادي، و در پي سوء استفادههاي غرب و استعمار از اين حربه و دستاويز قرار دادن اختلافات جزئي مذهبي ميان مسلمانان و بزرگ جلوه دادن آن براي جلوگيري از قدرتمند شدن و اتحاد جهان اسلام، با ظهور مصلحاني چون: سيد جمال الدين اسدآبادي، شيخ محمد عبده، شيخ محمدتقي قمي و آيت الله بروجردي و بسياري ديگر از پرچمداران وحدت، اين امر مهم شتاب بيشتري يافت تا مسلمانان كه پايبندي به برخي آراء نامربوط به عقايد ضروري، آنان را از هم دور ميكرد، به همگرايي و وحدت فراخوانده شوند.
اهميت طرح انديشه تقريب و وحدت ميان مذاهب اسلامي زماني روشن ميگردد كه در نظر داشته باشيم كه اين مسئله، يعني اختلاف ميان مسلمانان، روزنهاي است براي بهرهبرداري مخالفان و دشمنان اسلام.
اين در حالي است كه امت مسلمان، از هر فرقه و مذهبي، پايبند به اصول اساسي دين مبين اسلام هستند؛ اصولي كه در ميان همه آنان يكسان است و فرق مختلف اسلامي حتي در بسياري از فروع نيز با يكديگر مشتركاند و عالمان و انديشمندان مسلمان موظفاند با رجوع به اين مباني و تأكيد بر آن، راه را براي وصول به اين هدف متعالي هموار گردانند.
بر همين اساس بود كه يكي از شخصيتهاي مطرح حوزههاي علميه شيعي، يعني شيخ محمدتقي قمي با مهاجرت به قاهره - مركز اصلي اجتماع دانشمندان اهل سنت- مركزي با نام «دارالتقريب بين المذاهب الاسلاميه» را بنا نهاد تا ضمن تبيين انديشههاي شيعه، با طرح انديشههاي خود همگان را به وحدت اسلامي و رعايت سعه صدر دعوت نمايد.
اينگونه بود كه رفته رفته انديشه تقريب، در قالب يك مكتب فكري در مجامع علمي اسلامي مورد توجه قرار گرفت. مكتبي كه پايه و اساس آن مبتني بر بحث و استدلال علمي و كتاب و سنت بود. در همين راستا بود كه تبادل آرا و انديشهها ميان عالمان و دانشمندان مذاهب مختلف، روندي صعودي گرفت.
انقلاب اسلامي و تقريب مذاهب
پيروزي انقلاب اسلامي در ايران و ايجاد حكومت اسلامي توسط بنيانگذار كبير انقلاب، حضرت امام خميني(س)، زمينهساز گسترش هر چه بيشتر اين تلاشها در ميان مسلمانان گرديد. طرح شعار وحدت اسلامي و اهتمام ويژه امام راحل به طرح اين انديشه راهبردي، در قانون اساسي جمهوري اسلامي تبلور يافت. آنجا كه بيان ميگردد پيروان مذاهب اسلامي از آزادي كامل در پايبندي به اعتقادات خويش برخوردارند، حتي حق دارند به دادگاههايي كه بر اساس ديدگاه آنان حكم ميكند، مراجعه نمايند.
امام خميني(س) با نامگذاري فاصله ميان دوازدهم تا هفدهم ربيع الاول هر سال قمري به نام هفته وحدت، در نظر داشت تا مسلمانان همچنان كه در فضاي جشنهاي ميلاد پرشكوه پيامبر اعظم(ص) قرار دارند، از نظر فكري و معنوي نيز با تمام وجود در جوي از وحدت اسلامي قرار گيرند و باعث شد مسئلهاي كه شايد ميتوانست عاملي براي تشديد اختلافات ميان مسلمانان شيعه و سني گردد، رهيافتي به سوي وحدت هر چه بيشتر آنان گردد. به همين منظور از سالهاي آغازين نظام شكوهمند انقلاب اسلامي، كنفرانس بين المللي وحدت اسلامي هر ساله در ايام هفته وحدت برگزار ميگردد.
در سال 1369ش به دنبال برگزاري چهارمين کنفرانس بين المللي وحدت اسلامي که با حضور جمعي از انديشمندان جهان اسلام در تهران برگزار شد، رهبر معظم انقلاب حضرت آيت الله خامنهاي دستور تشکيل مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي را صادر فرمودند تا بحث تقريب ميان مذاهب اسلامي بيش از پيش به سامان رسد. از آن زمان تا كنون، هر ساله مقارن با ايام مبارك ميلاد پيامبر اكرم(ص) جمعي از انديشمندان جهان اسلام _اعم از شيعه و سني_ گردآمده و به تبادل نظر ميپردازند. امسال نيز بيست و سومين دوره كنفرانس بين المللي وحدت اسلامي(3) با موضوع «امت اسلامي، از تنوع مذهبي تا فرقهگرايي» همزمان با هفته وحدت برگزار گرديد تا بار ديگر آواي وحدتبخش حضرت حق را در دنيا طنينانداز نمايد كه «إن هذه امتكم امه واحده و انا ربكم فاعبدون؛(4) اين است امت شما كه امتي يگانه است و من پروردگار شما هستم، پس مرا بپرستيد.»
برگرفته از نشريه تجلي، سال پنجم، شماره 47
پينوشتها:
1. فرازي از بيانات رهبر معظم انقلاب حضرت آيت الله خامنهاي در خطبههاي نماز جمعه تهران، 5/7/1370؛ 2. بخشي از استراژي مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي؛3. براي آشنايي با موضوعات بيست و دو دوره كنفرانس برگزار شده و مطالعه مقالات ارائه شده در آنها ر.ك: www.taghrib.ir ؛ 4. انبيا/ 92.
کلمات کليدي : آواي وحدت، درآمدي بر تقريب مذاهب اسلامي ابوالقاسم هاشمينسب |
سيستم عامل
